26 Ocak 2017 Perşembe

Payanda nedir? Uçan payanda ne demektir?

Payanda Nedir - Mimarlık ve denizcilikle ilgili terimidir. Eski Türk mimarisinde ve gemicilikte kullanılanılır. Bir duvarın dengede kalması için kullanılan destek veya dayanağa payanda denir. Birde mimaride uçan payanda vardır. Denizcilikde kullanımı ise; karadaki geminin veya teknenin alabora olmasını engellemek için yanlarına konulan dayanağa veya desteğe payanda denir. İngilizce karşılığı; Stanchion, prop, stay.

Mimaride payanda nedir; düşey bir taşıyıcıyı, binayı tutup yıkılmasını engellemek için, zemin katın üstündeki çıkma bölmeyi (cumba) desteklemekte kullanılan ahşap ya da betondan göğüsleyici dayanak, destek, baba veya direğe payanda denir. Aynı zamanda bir yerin tamiratı sırasında bir duvarı yada binayı dengede tutmak için kullanılan dengeleyiciye payanda denir.

Uçan payanda nedir; Bu teknik Gotik mimarların buluşudur. Devrilmeyi engellemek için tutmaya yarayan strüktür, gotik akımının iki yeniliğinden birine denir. Bir mimari eserde kubbe ve çatının ağırlığını ana duvarlara aktarmak için kullanılan tekniğin adıdır uçan payanda. Bu sayede dışa doğru bir ağırlık bulunuyor ise bu ağırlığın yönünü yere doğru vermeye denir. Kubbe kasnağı ya da çatı çevresi ile dayanma ayakları arasına konulmuş desteğe uçan payanda denir. Yapıda ağırlık kulesi yoksa payanda çöker. İngilizcesi: Flying butress.

Osmanlı Mimarisinde kubbeler veya kemerlerin çok olması nedeniyle uçan payanda sistemi kullanılmıştır. Örnek olarak Sultanahmet Camii, Ayasofya Camii, Topkapı Sarayı vs. gibi bir çok eserde kullanılmıştır. Mimar Sinan Ayasoya Müzesinin tadilatında uçan payanda tekniğini kullanmıştır.

Denizcilikte payanda nedir; bir teknenin veya bir geminin herhangibi bir nedenden dolayı karaya çekilerek burda yapılacak işlemi gerçekleştirmek için, geminin karada alabora olmaması veya kaymasını engellemek nedeniyle yanlarına desteklemek adına kullanılan dayanağa payanda denir.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

SULTANAHMET HAKKINDA EN SON GİRİLEN YAZILAR