10 Ocak 2017 Salı

Camii mühendisliği veya mimarisi

Camii mühendisliği ve mimarisinde kullanılan teknikler. Camii mühendisliği ve mimarisi kargir, ahşap, memkargir yapılar hakkında bilgi. Camii yapım ustaları...

Osmanlı medeniyetinin önemli eserlerinden Sultanahmet Camii mühendisliğinde veya mimarisinde dünden bu güne ana malzemeler değişiklik gösterse de genel olarak malzeme yapısı aynıdır. Sadece kullanılan teknikler farklılık gösterir. Dün ya da bu gün kullanılan camilerde ana malzeme olarak; toprak, taş, tuğla, ağaç, kiremit, kereste, çivi, demir, kum, mermer, cam, çini, kireç, alçı bunlardan en çok bilinenidir. Taş taşıma, sütun kaldırma ve indirme işlerinde sırık hamalları kullanılırdı. Ama bu malzelerde az bilinen malzemeler arasında pirinç, horasan, bakır, kurşun, çinko, somaki, altın, mozaik, gümüş  de bulunur. Bu camiyi yapan mimarın insiyatifine kalmıştır. Veya o zamanda ki kullanım alanları ve işlenmesiyle ilgili gelişmelerde farklılık gösterir. Osmanlı'da ilk dönem camilerde tuğla kullanılmış, fetihten sonra kesmetaş yaygınlaşmış, tuğlalar kubbe, kemer ve hatıllarda yer almıştır.

Cami mimarisi kargir, ahşap veya mimkargir olarak adlandırılır. Cami mimarisinin topraktan yapılanlarına; kerpiç, taş-tuğla olana kargir denir. Ağaçtan olana da ahşap denir. Yarı ahşap yarı kargir olana nimkargir denir. Kargir yapılarda yontma, kesme küfeki taşı kullanılmıştır.

Önce zemin sathının 4 arşın altından satha kadar köprülük od taşı döşenirdi. Daha sonra ise duvarların inşasına başlanırdı. Çoğunlukla mimaride zeminle kubbe arası, büyük camilerde en düşük olarak 50 zira kullanılırdı. Kubbe, kemer, duvar bağlamalarında demir civatalar kullanılır, sütunlar mermerdir. Kenetler beş kileden birbuçuk okkaya kadar ağırlıkları olurdu. Taşların arasına kalın demir çiviler, yani zıvana denilen çubuklar sokulur, kurşun dökülür. Sütun başlıklarının altında kurşun levha zıvanalarla raptedilir. Binanın tümü içeriden ve dışarıdan iskele sistemi ile donatıldıktan sonra inşaat başlardı. Cümle kapıları önündeki döşemeye aşınmayı önlemek için porfir taşı konulur. Direk, kemer, kazık, çerçeve işlerinde çıralı çam; kapı ve kanatlarda ceviz, şimşir, meşe, elma kerestesi kullanılır. Tuğlalar Fatih devrinde 4,5x28x28 ölçülerindeydi. Hatıl tuğlaları ise 3 cm’dir. Kiremitlerin boyu 18 parmak, ağırlığı 460 dirhemdir. Kullanılan harca devekuşu yumurtası kullanılır böylece örümceklerin ağ yapmaması sağlanırdı. Kum, kireç ve horasandan yapılan harç zenbille taşınır. Çinilerde alçı harcı, sıvalarda kıtıklı (keten elyafı) harç kullanılır. Neme müsait duvarlarda koyun yünü, yumurta akı katılır.


Sultanahmet Camii inşasında kullanılan ölçü birimleri: Başparmak ucundan boğuma kadar olan ölçüye boğum; başparmağın yanlamasına kalınlığına parmak denirdi. 1 arşın 60 parmaktı. I. Ahmet zamanında 1 zira 24 parmak oldu, boğuma parmak denildi. 1 parmak 10 iplikti. Amme ziraı 100 eski parmak ve bu da 32 kerah idi

Camii yapımında çalışan ustalarının her biri ayrı ayrı bölümlerde çalışırlar. Bu durum biraz zor gibi gözükse de, yapım olarak daha kısa zaman diliminde yapılır. Yapım aşamasında çalışan bu ustalar iyi ustalar olmak zorundalarki ayrı ayrı yapıların birleştirildiğinde hata payı nerdeyse hiç olmasın. Rençber, lağımcı, hamamcı, doğramacı, tüfenkçi, çilingir, hamal, katip, mutemed, kapıcı, yeniçeri katibi, camcı, duvarcı, kemerci, sıvacı, kubbeci, minareci, neccar, harbeci, dülger, çinici, nakkaş, oymacı, sütuncu, haseki, senktraş.

Sultanahmet Camii hakkında tüm bilgilere buradan ulaşabilirsiniz... 

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

SULTANAHMET HAKKINDA EN SON GİRİLEN YAZILAR